Di sản kiến trúc Mumbai: tuyến đi bộ ngắm công trình thời thuộc địa
Cách hay nhất để ngắm di sản kiến trúc Mumbai là đi bộ một vòng ở Nam Mumbai, bắt đầu từ ga Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus, đi qua khu Fort, dừng ở bãi cỏ Oval Maidan rồi kết thúc ở Cổng Ấn Độ. Quãng đường vài cây số, đi thong thả mất khoảng ba tiếng, cho bạn thấy ba phong cách chính của thành phố: Gothic thời Victoria, Indo-Saracenic và Art Deco. Hai di sản thế giới được UNESCO công nhận nằm ngay trên tuyến này.
Bài viết là lộ trình gợi ý kèm cách nhận diện từng phong cách, để bạn không chỉ chụp ảnh mà còn hiểu mình đang nhìn gì.
Ba phong cách cần biết trước khi đi
| Phong cách | Dấu hiệu nhận biết | Ví dụ trên tuyến |
|---|---|---|
| Gothic Victoria | Mái nhọn, cửa sổ vòm nhọn, tháp, tượng trang trí, đá bazan và đá vàng | Ga CSMT, Tòa án tối cao, Tháp đồng hồ Rajabai |
| Indo-Saracenic | Pha trộn mái vòm Hồi giáo, cột và ban công kiểu Ấn với kết cấu châu Âu | Cổng Ấn Độ, bảo tàng CSMVS |
| Art Deco | Đường nét hình học, ban công cong, chữ nổi, màu kem và pastel | Các tòa nhà dọc Oval Maidan, Marine Drive, rạp Eros |
Năm 2018, UNESCO công nhận “Quần thể Gothic Victoria và Art Deco của Mumbai” là di sản thế giới, gồm hai dãy công trình đối diện nhau qua Oval Maidan. Trước đó, ga CSMT đã được công nhận riêng từ năm 2004.
Chặng 1: Ga Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus
Tên cũ là Victoria Terminus, nhà ga do kiến trúc sư Frederick William Stevens thiết kế, hoàn thành cuối thập niên 1880. Đây là ví dụ đẹp nhất của Gothic Victoria ở châu Á, với mái vòm trung tâm, tượng trang trí và chi tiết chạm khắc động vật, cây cỏ địa phương. Ga vẫn hoạt động hết công suất, hàng triệu lượt khách đi qua mỗi ngày, nên bạn vừa xem di sản vừa thấy nhịp sống Mumbai.
Góc chụp đẹp nhất là từ phía bên kia đường, gần tòa nhà Thị chính Mumbai, cũng là một công trình Gothic ấn tượng. Buổi tối, mặt tiền nhà ga được chiếu sáng nhiều màu.
Chặng 2: Khu Fort và Hutatma Chowk
Từ ga, đi về phía tây nam vào khu Fort, nơi từng có tường thành của người Anh trước khi bị phá dỡ vào thế kỷ 19. Trên đường bạn sẽ gặp:
- Hutatma Chowk và đài phun nước Flora: đài phun nước trang trí công phu, quảng trường mang tên tưởng niệm những người hy sinh trong phong trào thành lập bang Maharashtra.
- Horniman Circle: khu vườn tròn bao quanh bởi các tòa nhà mái vòm thống nhất, gần đó là Nhà thờ St. Thomas, một trong những công trình cổ nhất thành phố.
- Tòa nhà Thư viện châu Á: mặt tiền cột kiểu tân cổ điển với bậc thềm rộng, nơi sinh viên và nhiếp ảnh gia thường ngồi.
Khu Fort cũng là nơi tập trung nhiều quán Irani và quán ăn trưa giá vừa phải. Nếu đói, bạn có thể dừng ở một quán ghi trong bài lang thang quán cà phê Irani Nam Mumbai.
Chặng 3: Kala Ghoda
Tiếp tục xuống phía nam, khu Kala Ghoda có Thư viện David Sassoon với tượng và vòm Gothic, Nhà thờ Do Thái Knesset Eliyahoo sơn màu xanh lam nổi bật, Phòng tranh Jehangir và bảo tàng CSMVS mái vòm Indo-Saracenic. Đây là khu yên tĩnh, nhiều cây, rất hợp để nghỉ chân. Nếu đi vào đầu tháng 2, bạn sẽ gặp Lễ hội nghệ thuật Kala Ghoda với sắp đặt dọc phố.
Chặng 4: Oval Maidan, nơi hai thế kỷ đối diện nhau
Oval Maidan là bãi cỏ hình bầu dục nơi trẻ em và người lớn chơi cricket suốt ngày. Đứng giữa bãi cỏ, phía đông là dãy Gothic Victoria gồm Tòa án tối cao Bombay và Đại học Mumbai với Tháp đồng hồ Rajabai cao vút, do George Gilbert Scott thiết kế. Phía tây là dãy Art Deco xây trong thập niên 1930, với những căn hộ màu kem, ban công cong và tên tòa nhà viết bằng chữ nổi.
Đây là điểm đắt giá nhất của tuyến đi. Hãy dành thời gian ngồi trên cỏ, quan sát cách hai phong cách cách nhau vài chục năm lại cùng tạo nên một không gian hài hòa. Rạp Eros ở góc phía bắc là ví dụ Art Deco điển hình với mặt tiền ốp đá màu.
Chặng 5: Marine Drive hoặc Cổng Ấn Độ
Từ Oval Maidan, bạn có hai lựa chọn kết thúc:
- Đi về phía tây ra Marine Drive: con đường ven biển hình cánh cung với dãy nhà Art Deco quay mặt ra biển. Ngắm hoàng hôn ở đây là trải nghiệm kinh điển, xem thêm trong bài những tuyến đi bộ đẹp nhất Mumbai.
- Đi về phía nam đến Cổng Ấn Độ: cổng đá bazan vàng theo phong cách Indo-Saracenic, hoàn thành năm 1924 để kỷ niệm chuyến thăm của vua George V. Ngay cạnh là khách sạn Taj Mahal Palace mở cửa từ năm 1903 với mái vòm đỏ đặc trưng.
Lịch trình gợi ý và thời gian
- Bắt đầu: khoảng 8 giờ sáng ở ga CSMT để tránh nắng và đông người.
- Fort và Kala Ghoda: khoảng một tiếng rưỡi.
- Oval Maidan: nửa tiếng.
- Kết thúc: Cổng Ấn Độ trước trưa, hoặc quay lại Marine Drive lúc hoàng hôn.
Nếu thích đi với hướng dẫn viên, nhiều nhóm tổ chức tour đi bộ di sản vào cuối tuần, thường do kiến trúc sư hoặc sinh viên lịch sử dẫn. Họ kể được những chuyện mà biển thông tin không ghi.
Lưu ý khi đi bộ ngắm kiến trúc
- Không phải công trình nào cũng cho vào trong. Tòa án và một số tòa nhà công chỉ ngắm từ ngoài, việc chụp ảnh có thể bị hạn chế ở cổng.
- Đi giày đế mềm, vỉa hè lát đá có chỗ không bằng phẳng.
- Tránh mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 9 nếu muốn đi bộ lâu, vì mưa có thể rất lớn.
- Ở Cổng Ấn Độ, cẩn thận với người tự xưng hướng dẫn viên hoặc thợ chụp ảnh đòi tiền sau khi chụp.
Đi hết tuyến này, bạn sẽ hiểu vì sao Mumbai được gọi là thành phố có quần thể Gothic Victoria và Art Deco ấn tượng bậc nhất thế giới, và vì sao người dân nơi đây tự hào giữ gìn chúng giữa những tòa tháp kính mới mọc lên.
Câu hỏi thường gặp
Có được vào bên trong ga Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus không?
Bạn có thể vào sảnh ga như hành khách bình thường. Ngoài ra ga có bảo tàng di sản với tour hướng dẫn theo giờ, nên hỏi tại quầy hoặc kiểm tra trước khi đi.
Đi bộ ngắm kiến trúc Nam Mumbai mất bao lâu?
Tuyến từ ga CSMT qua Fort, Kala Ghoda, Oval Maidan đến Cổng Ấn Độ đi thong thả mất khoảng ba tiếng, chưa tính thời gian vào bảo tàng.
Art Deco ở Mumbai có gì đặc biệt?
Mumbai có một trong những quần thể nhà Art Deco lớn trên thế giới, chủ yếu xây trong thập niên 1930. Phong cách ở đây pha thêm họa tiết địa phương và ban công thích nghi với khí hậu nhiệt đới.
Có tour đi bộ di sản miễn phí ở Mumbai không?
Thỉnh thoảng có các buổi đi bộ cộng đồng miễn phí, đặc biệt trong các lễ hội văn hóa. Phần lớn tour chuyên đề thu phí và cần đặt trước vì nhóm nhỏ.
Bài liên quan

Lễ hội âm nhạc Mumbai cuối 2026: Sunburn, NO ART và vé
Sunburn 2026 diễn ra 18–19/12 tại trường đua Mahalaxmi, NO ART lần đầu tới Mumbai ngày 15/11. Lineup, giá vé BookMyShow và lưu ý cho khách Việt.

ART MUMBAI 2026: 94 gallery, lịch mở cửa và cách đi
ART MUMBAI 2026 diễn ra 12–15/11 tại trường đua Mahalaxmi với 94 gallery. Giá vé ngày, chương trình tọa đàm, công viên điêu khắc và cách đi bằng tàu, metro.

Phòng tranh ở Mumbai 2026: không gian nghệ thuật đương đại đáng ghé
Gợi ý phòng tranh và bảo tàng nghệ thuật đương đại ở Mumbai: Kala Ghoda, Colaba, Fort, Byculla; cách xếp lịch xem tranh trong một ngày và phép lịch sự cần biết.

Tour Bollywood ở Mumbai 2026: Film City và trải nghiệm phim trường
Cách tham quan Film City Goregaon, các loại tour Bollywood, rạp chiếu kinh điển và nhà các ngôi sao ở Mumbai; kèm cảnh báo lừa đảo tuyển diễn viên quần chúng.