Hamara Shehar Mumbai
Trang chủ › Chuyện người Mumbai

Những người tạo thay đổi ở Mumbai: sáng kiến xã hội đổi mới thành phố

Ban biên tập Hamara Shehar Mumbai · · Cập nhật
Những người tạo thay đổi ở Mumbai: sáng kiến xã hội đổi mới thành phố

Mumbai là nơi khai sinh nhiều mô hình xã hội có ảnh hưởng ra cả Ấn Độ: tổ chức giáo dục Pratham ra đời ở các khu dân cư nghèo của thành phố, Magic Bus dùng thể thao để giữ trẻ em ở lại trường, Teach For India đưa người trẻ vào dạy ở trường công, và chiến dịch dọn bãi biển Versova của luật sư Afroz Shah đã biến một bãi rác thành bãi biển sạch. Bài này giới thiệu các lĩnh vực mà những người tạo thay đổi đang hoạt động, những bài học đáng tham khảo cho Việt Nam và cách du khách ủng hộ đúng cách.

Chúng tôi chỉ nhắc đến những tổ chức và sáng kiến được biết đến rộng rãi, không nêu số liệu khi không chắc chắn. Nếu bạn muốn đóng góp, hãy tìm hiểu trực tiếp trên kênh chính thức của từng tổ chức.

Vì sao Mumbai là “phòng thí nghiệm” xã hội

Mumbai tập trung cả sự giàu có lẫn nghèo khó trên một diện tích nhỏ. Nhiều người sống trong khu định cư phi chính thức như Dharavi, ngay cạnh khu tài chính hiện đại. Thành phố có tập đoàn lớn, quỹ từ thiện, trường đại học và tầng lớp trung lưu năng động. Sự kết hợp này tạo ra cả nhu cầu cấp bách lẫn nguồn lực để thử nghiệm giải pháp. Ấn Độ còn có quy định yêu cầu các doanh nghiệp lớn chi một phần lợi nhuận cho hoạt động trách nhiệm xã hội, khiến nhiều dự án có thêm kinh phí.

Giáo dục: từ lớp học cộng đồng đến trường công

Pratham bắt đầu ở Mumbai giữa thập niên 1990 với các lớp học cộng đồng cho trẻ em khu nghèo, sau đó phát triển thành một trong những tổ chức giáo dục lớn nhất Ấn Độ. Tổ chức nổi tiếng với phương pháp dạy theo trình độ thực tế của trẻ thay vì theo khối lớp, và với các khảo sát độc lập về khả năng đọc, làm toán của học sinh nông thôn.

Teach For India tuyển sinh viên mới tốt nghiệp và người đi làm vào dạy toàn thời gian hai năm ở các trường thu nhập thấp, bắt đầu từ Mumbai và Pune. Mô hình tạo ra một thế hệ người trẻ hiểu sâu vấn đề giáo dục, nhiều người sau đó lập tổ chức riêng.

Thể thao để thay đổi cuộc đời

Magic Bus được thành lập ở Mumbai cuối thập niên 1990, dùng bóng đá và các trò chơi vận động để dạy kỹ năng sống, khuyến khích trẻ đi học đều và chuẩn bị cho người trẻ vào nghề. Mô hình cho thấy thể thao không chỉ là giải trí mà còn là công cụ giáo dục hiệu quả, đặc biệt với trẻ em gái ở cộng đồng truyền thống.

Môi trường: những bãi biển được hồi sinh

Từ năm 2015, luật sư Afroz Shah cùng hàng xóm bắt đầu dọn rác ở bãi biển Versova mỗi cuối tuần. Phong trào lan rộng với hàng nghìn tình nguyện viên, được Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc trao danh hiệu Nhà vô địch Trái Đất năm 2016. Câu chuyện Versova truyền cảm hứng cho nhiều chiến dịch dọn bãi biển, rừng ngập mặn và sông ngòi khác ở Mumbai. Nếu bạn quan tâm đến cộng đồng ngư dân ở Versova, đọc thêm bài những người đánh cá ở Koliwada.

Y tế và dinh dưỡng cộng đồng

Nhiều tổ chức ở Mumbai làm việc trực tiếp trong khu dân cư nghèo về sức khỏe bà mẹ, trẻ em, dinh dưỡng và phòng chống bạo lực gia đình. SNEHA là một ví dụ được biết đến, kết hợp nhân viên y tế cộng đồng với hệ thống bệnh viện công. Apnalaya hoạt động lâu năm ở khu Shivaji Nagar, Govandi với chương trình y tế, giáo dục và sinh kế. Mô hình chung là đào tạo phụ nữ trong cộng đồng làm người kết nối, vì họ hiểu và được người dân tin tưởng.

Sáng kiến từ chính đời sống thường ngày

Không phải mọi thay đổi đều đến từ tổ chức lớn. Hệ thống dabbawala giao cơm hộp đã tồn tại hơn một thế kỷ, tạo việc làm ổn định cho người lao động ít học, và trở thành chủ đề nghiên cứu về quản lý. Câu chuyện có trong bài hệ thống dabbawala. Ở Dharavi, các xưởng tái chế phi chính thức xử lý lượng lớn rác nhựa và kim loại, một dạng kinh tế tuần hoàn tự phát, xem thêm bài câu chuyện thật về Dharavi.

Bài học cho Việt Nam

Mô hình ở MumbaiĐiểm cốt lõiGợi ý áp dụng
Dạy theo trình độChia nhóm theo khả năng thực tế, không theo khối lớpLớp phụ đạo cộng đồng ở vùng khó khăn
Thể thao cho trẻ emDùng trò chơi để giữ trẻ đi họcCâu lạc bộ thể thao gắn với trường học
Dọn biển định kỳBắt đầu nhỏ, đều đặn, có cộng đồngNhóm dọn rác cuối tuần ở bãi biển, kênh rạch
Nhân viên y tế cộng đồngNgười địa phương làm cầu nốiMạng lưới cộng tác viên y tế ở khu nhà trọ

Du khách nên ủng hộ thế nào cho đúng

  • Tránh du lịch tình nguyện ngắn hạn với trẻ em: vài ngày dạy học hay chơi với trẻ ở trại mồ côi có thể gây hại cho trẻ vì sự gắn bó rồi chia tay liên tục. Nhiều tổ chức uy tín không nhận tình nguyện viên ngắn hạn tiếp xúc với trẻ.
  • Tham gia hoạt động cộng đồng mở: như buổi dọn bãi biển cuối tuần, nơi bất kỳ ai cũng có thể góp sức vài giờ.
  • Mua sản phẩm của doanh nghiệp xã hội: đồ thủ công, thời trang tái chế, sản phẩm do phụ nữ trong cộng đồng làm.
  • Chọn tour có trách nhiệm: tour do người địa phương dẫn, minh bạch về việc dùng lợi nhuận.
  • Đóng góp qua kênh chính thức: kiểm tra thông tin đăng ký và báo cáo hoạt động của tổ chức, không đưa tiền mặt cho người tự xưng gây quỹ ngoài đường.

Kết nối với người làm thay đổi

Nếu bạn làm trong lĩnh vực phát triển cộng đồng, giáo dục hay môi trường và đến Mumbai công tác, nhiều tổ chức sẵn lòng gặp gỡ nếu bạn liên hệ trước, nói rõ mục đích và tôn trọng thời gian của họ. Các buổi nói chuyện, hội thảo về đổi mới xã hội cũng thường được tổ chức ở trường đại học và trung tâm văn hóa.

Những người tạo thay đổi ở Mumbai cho thấy một điều giản dị: thành phố lớn đến đâu cũng thay đổi được, bắt đầu từ một lớp học nhỏ, một trận bóng hay một buổi sáng nhặt rác trên bãi biển.

Câu hỏi thường gặp

Du khách có thể tham gia dọn bãi biển ở Mumbai không?

Có, các nhóm dọn bãi biển thường tổ chức vào cuối tuần và chào đón người tham gia. Hãy tìm thông tin trên mạng xã hội của nhóm, mang găng tay, nước và mũ.

Có nên làm tình nguyện viên ngắn hạn ở trại trẻ tại Mumbai không?

Không nên. Tiếp xúc ngắn hạn với trẻ em dễ gây hại cho tâm lý trẻ. Hãy ủng hộ qua tổ chức uy tín hoặc tham gia hoạt động cộng đồng mở cho mọi người.

Làm sao kiểm tra một tổ chức từ thiện ở Ấn Độ có uy tín?

Xem trang chính thức, báo cáo hoạt động, thông tin đăng ký và đánh giá từ nguồn độc lập. Tránh đưa tiền mặt cho người gây quỹ không rõ danh tính.

Doanh nghiệp xã hội ở Mumbai bán những sản phẩm gì?

Phổ biến là đồ thủ công, túi vải, quần áo, đồ tái chế, đồ ăn đóng gói do phụ nữ và nghệ nhân trong cộng đồng làm. Mua những sản phẩm này là cách ủng hộ sinh kế trực tiếp.

Bài liên quan