Hamara Shehar Mumbai
Trang chủ › Văn hóa và nghệ thuật Mumbai

Dharavi: câu chuyện thật về khu dân cư nổi tiếng nhất Mumbai

Ban biên tập Hamara Shehar Mumbai · · Cập nhật
Dharavi: câu chuyện thật về khu dân cư nổi tiếng nhất Mumbai

Dharavi là một trong những khu định cư phi chính thức lớn nhất châu Á, nằm giữa hai tuyến đường sắt chính của Mumbai, nhưng gọi nó đơn giản là “khu ổ chuột” thì chưa đủ. Đây là nơi hàng trăm nghìn người sống, làm gốm, thuộc da, may mặc, tái chế nhựa và làm bánh papad, tạo ra một nền kinh tế nhỏ lẻ nhộn nhịp. Nếu bạn muốn ghé thăm, hãy đi cùng một tour do người địa phương dẫn, không chụp ảnh người dân khi chưa xin phép, và đến với tâm thế tìm hiểu chứ không phải để xem cảnh nghèo.

Bài này kể lại Dharavi từ góc nhìn đời sống và lao động, giúp bạn hiểu vì sao khu phố này vừa là biểu tượng của bất bình đẳng vừa là biểu tượng của sức sống đô thị Mumbai.

Từ đầm lầy đến khu phố đông đúc

Trước thế kỷ 19, vùng đất Dharavi là đầm lầy ven lạch, nơi cư trú của cộng đồng ngư dân Koli. Khi Bombay mở rộng, đầm được lấp dần và người nhập cư từ khắp Ấn Độ tìm đến. Thợ gốm từ Gujarat dựng nên khu Kumbharwada. Thợ thuộc da từ Tamil Nadu mang nghề đến. Người Hồi giáo từ Uttar Pradesh mở xưởng may và thêu. Mỗi nhóm giữ ngôn ngữ, món ăn, đền thờ hay thánh đường riêng, khiến Dharavi giống một nước Ấn Độ thu nhỏ.

Vị trí của Dharavi ngày nay cực kỳ đắc địa: kề Bandra Kurla Complex, khu tài chính hiện đại với các tòa văn phòng và trung tâm văn hóa lớn. Sự tương phản này là chìa khóa để hiểu những tranh luận quanh khu phố.

Một nền kinh tế không ngủ

Điều khiến nhiều người bất ngờ là mức độ sản xuất ở Dharavi. Đi qua các con hẻm, bạn sẽ thấy:

  • Kumbharwada: khu thợ gốm với lò nung truyền thống, làm chum vại, đèn dầu diya cho lễ Diwali và chậu cây.
  • Khu tái chế: nhựa, kim loại, giấy được phân loại, rửa, nghiền và đóng bao để bán lại cho nhà máy. Nhiều nhà nghiên cứu đô thị coi đây là ví dụ về kinh tế tuần hoàn phi chính thức.
  • Xưởng da: túi, ví, áo khoác được làm thủ công và bán ở các cửa hàng trên phố chính.
  • Xưởng may và thêu: gia công cho thị trường trong nước và đôi khi cho các thương hiệu lớn hơn.
  • Bánh papad và đồ ăn: phụ nữ phơi bánh trên mái nhà, cung cấp cho chợ khắp thành phố.

Nhiều gia đình vừa ở vừa làm ngay trong căn nhà vài chục mét vuông. Điều kiện lao động có lúc khắc nghiệt, khói và hóa chất là vấn đề sức khỏe thật sự. Tôn trọng Dharavi không có nghĩa là lãng mạn hóa khó khăn.

Cuộc sống hằng ngày phía sau những con hẻm

Dharavi có trường học, phòng khám, đền Hindu, thánh đường Hồi giáo, nhà thờ, cửa hàng điện thoại, tiệm cắt tóc và quán trà. Trẻ em đi học đồng phục chỉnh tề. Người trẻ học đại học, làm việc ở văn phòng gần đó rồi trở về nhà. Âm nhạc hip hop với những nhóm rapper trẻ, nổi bật trong phim Gully Boy năm 2019, đã đưa tiếng nói của khu phố ra cả nước.

Thách thức lớn nhất vẫn là hạ tầng: nhà vệ sinh công cộng không đủ, nước sạch theo giờ, ngập nước mùa mưa và mật độ dân cư rất cao. Trong đại dịch COVID-19, cách chính quyền và cộng đồng kiểm soát dịch ở Dharavi từng được báo chí quốc tế nhắc đến như một ví dụ đáng chú ý.

Dự án tái thiết Dharavi: hy vọng và lo ngại

Các kế hoạch cải tạo Dharavi đã được bàn từ nhiều thập kỷ. Gần đây, dự án tái thiết do một liên danh có tập đoàn Adani tham gia được giao triển khai, với kế hoạch xây nhà cao tầng cho cư dân đủ điều kiện và giải phóng đất cho phát triển thương mại. Người ủng hộ cho rằng dự án mang lại nhà ở có vệ sinh, điện nước đầy đủ. Người lo ngại đặt câu hỏi về việc ai đủ điều kiện được tái định cư, xưởng sản xuất sẽ đi đâu và liệu cộng đồng có bị chia cắt.

Khi đến thăm, bạn có thể hỏi hướng dẫn viên địa phương về quan điểm của họ. Câu trả lời thường nhiều sắc thái hơn những gì đọc được trên báo.

Có nên đi tour Dharavi không

Tour Dharavi gây tranh luận vì dễ trở thành “du lịch nghèo đói”. Nếu quyết định đi, hãy chọn đơn vị đáp ứng các tiêu chí sau:

Tiêu chíNên chọnNên tránh
Người dẫnNgười lớn lên hoặc sống ở DharaviHướng dẫn viên không quen khu phố
Chính sách ảnhCấm hoặc hạn chế chụp ảnhKhuyến khích chụp người dân tự do
Lợi nhuậnCông khai phần đóng góp cho dự án cộng đồngKhông minh bạch
Quy mô nhómNhóm nhỏ, đi bộĐoàn đông, đi xe qua

Một số đơn vị như Reality Tours & Travel từ lâu đã hoạt động theo mô hình này, dùng một phần lợi nhuận cho chương trình giáo dục trong khu. Dù chọn đơn vị nào, hãy đọc kỹ chính sách của họ trước khi đặt.

Ứng xử khi ở Dharavi

  • Mặc đồ kín đáo, giày kín mũi vì một số lối đi ẩm ướt.
  • Không cho tiền hay kẹo trẻ em, việc này tạo thói quen không tốt.
  • Xin phép trước khi vào xưởng hay nhà ai đó, và cảm ơn người tiếp bạn.
  • Nếu muốn ủng hộ, hãy mua sản phẩm thủ công ở cửa hàng trên phố chính.
  • Tránh bình luận lớn tiếng về sự nghèo khó ngay trước mặt người dân.

Dharavi trong bức tranh lớn của Mumbai

Dharavi không phải ngoại lệ mà là một phần của câu chuyện chung: Mumbai lớn lên nhờ người nhập cư, và phần lớn họ bắt đầu ở những khu nhà phi chính thức. Những biến đổi đô thị lớn hơn được bàn trong bài Mumbai cũ và Mumbai mới. Nếu bạn quan tâm đến những người đang cải thiện đời sống ở các khu như Dharavi, hãy đọc thêm về những người tạo thay đổi ở Mumbai.

Rời Dharavi, nhiều du khách nói họ nhớ nhất không phải cảnh chật chội mà là sự cần mẫn và hiếu khách của người dân. Đó có lẽ là câu chuyện thật đáng mang về.

Câu hỏi thường gặp

Dharavi có an toàn cho du khách không?

Đi cùng tour do người địa phương dẫn vào ban ngày nhìn chung an toàn. Rủi ro chính là đường trơn, hẻm hẹp và dễ lạc, nên không nên tự đi sâu vào các con hẻm nếu không quen.

Có được chụp ảnh trong Dharavi không?

Nhiều tour có trách nhiệm cấm chụp ảnh trong khu dân cư để tôn trọng quyền riêng tư. Nếu được phép, hãy luôn xin phép trước và không chụp trẻ em hay người đang làm việc khi họ không đồng ý.

Đi đến Dharavi bằng cách nào?

Ga Mahim trên tuyến tàu Western và ga Sion trên tuyến Central đều nằm sát Dharavi. Hầu hết tour hẹn khách ở cửa ga Mahim rồi đi bộ vào khu.

Phim Slumdog Millionaire có quay ở Dharavi không?

Một số cảnh của phim được quay ở Dharavi và các khu lân cận. Tuy vậy, nhiều cư dân cho rằng phim chưa phản ánh đúng đời sống và sự cần cù của khu phố.

Bài liên quan