Những người đánh cá ở Mumbai: chuyện từ các làng Koliwada
Trước khi có tòa tháp, cầu biển và ga tàu, bảy hòn đảo làm nên Mumbai là nhà của người Koli, cộng đồng ngư dân bản địa. Ngày nay họ vẫn sống trong các làng chài gọi là Koliwada ở Worli, Versova, Colaba, Khar Danda, Mahim và Sion, giữ nghề cá, tín ngưỡng thờ nữ thần và lễ hội riêng. Cuộc sống của họ đang chịu sức ép lớn từ đô thị hóa, ô nhiễm biển và các dự án hạ tầng. Nếu muốn ghé thăm, hãy đi cùng người địa phương, tôn trọng nơi làm việc và không biến làng chài thành phông chụp ảnh.
Người Koli: chủ nhân đầu tiên của Mumbai
Tên thành phố Mumbai được cho là bắt nguồn từ Mumbadevi, nữ thần bảo hộ của người Koli. Đền Mumbadevi ngày nay nằm ở khu Bhuleshwar, Nam Mumbai. Người Koli còn thờ nữ thần Ekvira, với ngôi đền trên đồi gần hang Karla ở Lonavala, nơi họ hành hương hằng năm.
Khi người Bồ Đào Nha rồi người Anh đến, các đảo được lấp nối, cảng biển mở rộng, và người Koli dần bị đẩy ra các mũi đất ven biển. Nhưng họ vẫn giữ quyền đánh bắt, giữ làng, và ở nhiều nơi vẫn là chủ đất truyền thống của khu Koliwada.
Một ngày ở làng chài
Đàn ông Koli ra khơi từ khuya hoặc rạng sáng, trên thuyền gỗ hoặc tàu có động cơ, đi ngày hoặc đi nhiều ngày tùy loại hình đánh bắt. Khi thuyền về, phụ nữ Koli đảm nhận phần còn lại: phân loại, đấu giá, chở cá đến chợ, phơi cá khô và bán lẻ. Hình ảnh người phụ nữ Koli mặc sari quấn kiểu riêng, đeo vòng vàng, đội thúng cá trên đầu đi qua phố là một biểu tượng của Mumbai.
Cá bombil phơi trên giàn tre là cảnh quen thuộc ở Versova, Worli. Mùi cá khô nồng, nhưng với người Việt quen chợ cá ven biển, có lẽ sẽ thấy rất thân thuộc. Muốn nếm món của người Koli, đọc bài hải sản ngon ở Mumbai.
Các làng Koliwada nổi bật
| Làng | Đặc điểm | Gợi ý ghé thăm |
|---|---|---|
| Worli Koliwada | Nằm ở mũi Worli, nhìn ra cầu Sea Link, có pháo đài nhỏ | Kết hợp đi bộ Worli Sea Face |
| Versova | Một trong những làng lớn, nổi tiếng với cá khô | Buổi sáng sớm khi thuyền về |
| Colaba, Machhimar Nagar | Gần Sassoon Dock, cảng cá tấp nập | Kết hợp xem tranh tường Sassoon Dock |
| Khar Danda | Làng chài ven biển phía tây Khar | Gần Carter Road |
Lễ hội và tín ngưỡng
Narali Purnima là lễ hội quan trọng nhất của người Koli, diễn ra vào ngày trăng tròn tháng Shravan, thường rơi vào tháng 8. Ngư dân dâng dừa xuống biển để tạ ơn thần biển và cầu bình an cho mùa đánh bắt mới sau mùa mưa. Thuyền được sơn sửa, trang trí cờ hoa, cả làng mặc trang phục truyền thống, nhảy múa theo điệu nhạc Koli.
Người Koli cũng tham gia lễ Ganesh Chaturthi rất sôi nổi, nhiều làng có tượng Ganesh riêng và đoàn rước ra biển. Lịch lễ có trong bài cẩm nang lễ hội Ganesh. Vào mùa khô, một số làng tổ chức lễ hội hải sản để giới thiệu món ăn truyền thống với người thành phố.
Mùa cấm biển
Bờ biển phía tây Ấn Độ áp dụng lệnh cấm đánh bắt bằng tàu cơ giới khoảng hai tháng trong mùa mưa, từ đầu tháng 6 đến cuối tháng 7, để cá sinh sản và bảo đảm an toàn khi biển động. Trong thời gian này, thuyền được kéo lên bờ, ngư dân sửa lưới, sơn thuyền, và nhiều gia đình sống nhờ cá khô dự trữ. Sau Narali Purnima, đoàn thuyền lại ra khơi.
Những thách thức hiện nay
- Ô nhiễm biển và lạch: nước thải và rác khiến cá gần bờ giảm, ngư dân phải đi xa hơn.
- Đô thị hóa: giá đất cao tạo áp lực tái phát triển các Koliwada, nhiều gia đình lo mất làng.
- Dự án hạ tầng ven biển: khi đường ven biển Coastal Road được xây, ngư dân Worli từng phản đối vì lo trụ cầu cản lối thuyền ra vào. Sau nhiều đối thoại, khoảng cách giữa các trụ ở đoạn gần làng đã được nới rộng.
- Thế hệ trẻ: nhiều người trẻ học đại học và làm nghề khác, nghề cá truyền thống thiếu người kế nghiệp.
- Cạnh tranh từ tàu lớn: tàu đánh bắt công nghiệp lấn át thuyền nhỏ truyền thống.
Câu chuyện của các Koliwada là một phần trong bức tranh lớn về sự thay đổi của thành phố, được bàn thêm trong bài Mumbai cũ và Mumbai mới.
Ghé thăm Koliwada tôn trọng
- Đi cùng hướng dẫn viên địa phương hoặc người quen trong làng nếu có thể.
- Buổi sáng là lúc bận nhất, đứng gọn một bên, không cản đường người khiêng cá.
- Xin phép trước khi chụp ảnh, đặc biệt với phụ nữ và trẻ em.
- Không bước lên thuyền khi chưa được mời.
- Ăn mặc kín đáo, đi giày kín vì nền đường ướt và trơn.
- Ủng hộ bằng cách ăn ở quán do người Koli mở hoặc mua cá khô của họ.
Vì sao câu chuyện Koli quan trọng
Người Koli nhắc rằng Mumbai trước hết là một thành phố biển, sống nhờ biển. Khi bạn ăn một đĩa bombil chiên, ngắm hoàng hôn ở Worli hay nhìn thuyền neo dưới cầu Sea Link, bạn đang chạm vào một nhịp sống đã có từ trước khi thành phố mang tên Bombay. Giữ được các Koliwada là giữ lại ký ức gốc của Mumbai.
Ẩm thực và trang phục Koli
Bếp Koli dùng nhiều ớt đỏ, me, dừa và hỗn hợp gia vị riêng gọi là Koli masala, mỗi gia đình có công thức truyền lại. Món thường ngày gồm cà ri cá với cơm, cá chiên tẩm bột gạo, tôm khô xào hành và bánh bhakri làm từ bột gạo. Trong ngày lễ, người Koli nấu những món cầu kỳ hơn và mời hàng xóm cùng ăn. Trang phục truyền thống cũng rất đặc trưng: phụ nữ quấn sari kiểu kashta gọn gàng để dễ làm việc, đeo nhiều vòng vàng và cài hoa trên tóc, đàn ông mặc áo sơ mi, khăn đội đầu đỏ và lungi trong dịp lễ. Điệu múa Koli với động tác chèo thuyền, kéo lưới thường xuất hiện trong lễ hội và cả trong các bài hát Bollywood xưa.
Câu hỏi thường gặp
Người Koli là ai?
Người Koli là cộng đồng ngư dân bản địa, cư dân lâu đời nhất của các hòn đảo tạo nên Mumbai. Họ sống trong các làng chài gọi là Koliwada và vẫn giữ nghề cá truyền thống.
Narali Purnima là lễ gì?
Đây là lễ hội của ngư dân Koli vào ngày trăng tròn tháng Shravan, thường rơi vào tháng 8. Họ dâng dừa xuống biển, cầu bình an và đánh dấu mùa đánh bắt mới sau mùa mưa.
Có thể ghé thăm làng Koliwada ở Mumbai không?
Có, nhưng đây là khu dân cư và nơi làm việc. Hãy đi cùng người địa phương nếu có thể, xin phép trước khi chụp ảnh và không cản trở công việc của ngư dân.
Tên Mumbai có liên quan đến người Koli không?
Có, tên Mumbai được cho là bắt nguồn từ Mumbadevi, nữ thần bảo hộ của người Koli. Đền thờ nữ thần nằm ở khu Bhuleshwar, Nam Mumbai.
Bài liên quan

Tàu local Mumbai sắp có cửa tự động: thay đổi gì cho khách
Đoàn tàu local không điều hòa có cửa tự động đã về Mumbai chạy thử tháng 11/2026. Vì sao cần, thiết kế thông gió ra sao và du khách đi tàu cần lưu ý gì.

Metro Green Line Thane–Wadala: tuyến tàu không người lái mới
Metro tuyến 4 và 4A (Green Line) nối Wadala với Thane, Gaimukh dài khoảng 35 km. Đoàn tàu không người lái đầu tiên, giai đoạn 1 gồm ga nào và khi nào chạy.

Những người tạo thay đổi ở Mumbai: sáng kiến xã hội đổi mới thành phố
Giáo dục, dọn biển, y tế cộng đồng, thể thao cho trẻ em: các sáng kiến xã hội tiêu biểu ở Mumbai và cách du khách ủng hộ có trách nhiệm.

Dabbawala: dịch vụ cơm hộp biểu tượng của Mumbai trụ vững thế nào
Dabbawala là ai, hệ thống mã màu giao cơm hộp vận hành ra sao, đã vượt qua đại dịch và ứng dụng giao đồ ăn thế nào, và nơi xem họ làm việc.